Tayland'da bir otobüs terminalinde, Gürcistan'da bir eczanede ya da Japonya'da bir ramen tezgâhında aynı durumla karşılaşırsınız: karşınızdaki insan sizin dilinizi bilmiyor, siz de onunkini. Panik yapmaya gerek yok. Dünyanın büyük bölümü, ortak bir dil olmadan da her gün alışveriş yapıyor, yol tarif ediyor, pazarlık ediyor. Aşağıdaki yöntemler, dil sorunu seyahat çözümü arayan bağımsız gezginin sahada gerçekten işine yarayacak sırayla dizildi.
Gitmeden 20 kelime ezberleyin. Tam cümle kurmaya çalışmayın. Şu listeyi hedef dilde öğrenin: merhaba, teşekkürler, lütfen, evet, hayır, ne kadar, nerede, tuvalet, su, yardım, pahalı, bir/iki/üç, anlamıyorum, İngilizce biliyor musunuz, özür dilerim. Bu kadarı bile karşı tarafın tavrını yumuşatır. İnsanlar çabayı görür ve size yardım etmek için uğraşır.
Çeviri uygulamasını çevrimdışı kurun. En kritik hata, uygulamayı indirip dil paketini indirmemektir. Ülkeye inmeden önce hedef dilin çevrimdışı paketini telefona yükleyin. Uçakta, metro tünelinde, dağ köyünde internet olmaz. Ayrıca kamera çeviri özelliğini test edin: menü, tabela ve ilaç kutusu okumada tek başına yeter.
Sesli çeviriyi doğru kullanın. Uzun cümle kurmayın. "Otogar nerede" deyin, "Acaba buradan otogara nasıl gidebileceğimi söyleyebilir misiniz" demeyin. Kısa cümle daha az hata üretir. Telefonu karşınızdakinin yüzüne tutmayın; masaya koyun ya da elinizde tutup ekranı ona doğru çevirin. Bu küçük ayrıntı, konuşmayı sorgulama havasından çıkarır.
Yazılı kart taşıyın. Telefon şarjı biter, ıslanır, çalınır. Cebinizde küçük bir kâğıt bulundurun. Üzerinde hedef dilde şunlar yazılı olsun: kaldığınız yerin adresi, alerjileriniz, kan grubunuz, "et yemiyorum" gibi beslenme notunuz, acil durumda aranacak kişi. Konakladığınız yerin kartvizitini almak, taksiye binerken hayat kurtarır. Otel, hostel ya da pansiyon fark etmez; resepsiyondan adres yazılı bir kâğıt isteyin.
Sayıları göstererek konuşun. Pazarlıkta ve alışverişte en hızlı yöntem, hesap makinesi ekranıdır. Siz rakamı yazarsınız, satıcı siler kendi rakamını yazar. Parmakla sayı göstermenin ülkeden ülkeye değiştiğini unutmayın; Çin'de altıyı gösteren işaret sizin bildiğinizden farklıdır. Ekrandaki rakam evrenseldir.
Jestleri sadeleştirin ve nötrleştirin. Yeme, içme, uyuma, para, tuvalet jestleri hemen her yerde anlaşılır. Ama başparmak yukarı işareti bazı Orta Doğu ülkelerinde kaba sayılır. Baş sallama Bulgaristan ve Yunanistan'ın bazı bölgelerinde tersine çalışır. Riskli bir işaret yerine, nesneyi işaret etmek ya da resim çizmek daha güvenlidir. Defterinize çizdiğiniz basit bir otobüs resmi, on jestten iyidir.
Fotoğraf arşivinizi iletişim aracına dönüştürün. Telefonunuzda bir "iletişim" albümü oluşturun: gitmek istediğiniz yerlerin fotoğrafı, yemek fotoğrafları, ilaç kutunuzun resmi, bagajınızın fotoğrafı. Havalimanında kayıp valizi tarif etmek yerine fotoğrafı göstermek işi dakikalara indirir. Zaten seyahat fotoğrafçılığıyla ilgileniyorsanız bu arşiv kendiliğinden birikir.
Harita ekranını konuşturun. Yol sorarken kelimeyle uğraşmayın. Haritayı açın, hedefi işaretleyin, telefonu uzatın. Karşınızdaki parmağıyla yönü gösterir. Metro ve otobüsteyse durak adını yazılı olarak gösterin; sürücüler genelde başıyla onaylar ya da doğru durakta size seslenir.
Doğru kişiyi seçin. Herkes size yardım edemez. En yüksek başarı oranı şu gruplarda: 20-30 yaş arası gençler, otel resepsiyonistleri, banka ve eczane çalışanları, üniversite çevresindeki kafelerde oturanlar. Yaşlı esnaf sıcaktır ama ortak dil ihtimali düşüktür. Sıra beklerken sırada duran birine sormak, meşgul bir çalışana sormaktan daha verimlidir.
Kritik konularda çeviriye güvenmeyin. Vize işlemleri, poliklinik kaydı, sigorta beyanı, polis ifadesi gibi durumlarda makine çevirisi yanlış anlaşılma üretebilir. Bu tür anlarda konsolosluk, otelin yöneticisi ya da sağlık sigortanızın asistans hattı üzerinden insan tercüman devreye sokun. Seyahat sigortası poliçelerinin çoğunda telefonla tercüme desteği bulunur; poliçenizi almadan önce bunu sorun.